Rozgałęzienie groniaste

Przy powstawaniu rozgałęzień wierzchołek osi młodej rośliny może podzielić się na dwie równomiernie rosnące części — może więc rozwidlać się (rozgałęzienie widIaste, czyli dichotoiczne); zachodzi to np. u rozgałęziającej się stale jednej płaszczyźnie i wachlarzowatej plesze brunatnej. Takie rozgałęzienie nazywa się groniastym. W tym typie osią macierzystą nazywa się każde rozgałęzienie, które wytwarza osie boczne (pochodne). Wszystkie osie boczne, które powstają bezpośrednio na pierwszej osi młodej rośliny, noszą na zwę osi bocznych pierwszego rzędu; te, które z nich powstają, są osiami bocznymi drugiego rzędu itd. Continue reading

Rozgałęzienia u roślin

Osie boczne mogą rosnąć bez ograniczenia — są wówczas nazywane „długopędami”. Mogą jednak wykształcać się jako „krótkopędy” — mają wtedy wzrost ograniczony. Wszystkie te rozgałęzienia określamy jako prawdziwe. W przeciwieństwie do nich spotyka się u pewnych niższych form roślinnych rozgałęzienia pozorne : nić ulega rozerwaniu na dwie części, złączone jednak w dalszym ciągu otaczającą je galaretowatą pochwą. Oba powstałe przez rozerwanie końce nici — lub niekiedy tylko jeden z nich — wyrastają następnie z pochwy w nitkowaty rząd komórek. Continue reading

Wykształcenie długiej osi i zwiększenie względnej powierzchni u plech

Wszystkie plechy, których kształt nie jest kulisty, np. jajowate, cylindryczne, pałeczkowate i nitkowate, mają oś podłużną. U tego rodzaju form stosunek powierzchni — p do objętości — o, tj, względna powierzchnia p/o, jest większy niż u form kulistych o takiej samej objętości. Wolna powierzchnia ciała roślin ma ogromne znaczenie dla pobierania płynnych i gazowych substancji odżywczych z otoczenia, a u roślin zawierających chlorofil oprócz tego dla dostatecznego pochłaniania światła potrzebnego przy asymilacji dwutlenku węgla. Wskutek tego w świecie roślin ogromnie doniosłym procesem w filogenetycznym róż— nicowaniu jest wzrastające powiększanie się względnej powierzchni. Continue reading

Sukulenty

U Berbelis vulgaris Iiście głównego pędu są przekształcone najczęściej w trójdzielne ciernie; boczne krótkopędy, które wyłącznie mają liście asymilacyjne, stoją w kątach tych cierni. U Robinia, Acacia i u niektórych gruboszowatych Euphorbiae rozwijają się krótkotrwałe liście, oba zaś przylistki wykształcają się w ciernie. Nierozgałęzione (albo rozgałęzione np. u Cleditschia triacanthos) ciernie pochodzenia pędowego, które są stojącymi w kątach liści krótkopędami i mają zredukowane liście, występują np. u Crataegusi u Prunus spinosa. Continue reading

Forma kaktusowa

Zielone pędy sukulentów stanowią typowe bulwy pochodzenia pędowego; są one obszernymi zbiornikami wody. „Forma kaktusowa” jest pod każdym względem korzystna dla skrajnych kserofitów. Często występujące zjawisko polegające na tym, że nawet oddalone pod względem systematycznym organizmy wykazują wyraźne podobieństwa w budowie, nazywamy konwerencją. W upodobnionej budowie takich organizmów, które żyją w jednakowym środowisku, można łatwo dopatrzyć się podobnych ekologicznych przystosowań do określonych warunków zewnętrznych. Jeśli pędy sukulentów w krańcowym wykształceniu przybierają postać zbliżoną do kuli (Cactaceae, Euphotbiaceae), mają one stosunkowo najmniejszą powierzchnię i tym samym najmniej transpirują. Continue reading

Asymilacja roślin

W związku ze zmniejszeniem powierzchni liści, a przede wszystkim w związku z ich zanikiem, oprócz transpiracji ulega także ograniczeniu asymilacja. Powstałe w ten sposób straty częściowo wyrównuje występujący w łodygach tych roślin miękisz asymilacyjny; łodygi w tym przypadku są zielone; podobne stosunki obserwujemy u roślin o „rózgowatej” postaci (sklerofitów), np. u Sarothamnus scoparius (Żarnowca), który wszelako rozwija na długich rózgowatych gałązkach małe, zielone, lancetotfrate liście. U takich roślin często w związku z redukcją liści na stępuje spłaszczenie pędów albo nawet wykształcanie upodobnionych do liści zielonych łodyg. Mogą one wtedy znacznie lepiej niż walcowate łodygi przejmować czynności asymilacji, ale naturalnie wówczas także transpiracja ulega wzmożeniu. Continue reading

Pasożyty roślin

Oprócz niezielonych albo słabo zielonych pasożytów, które są najbardziej uzależnione od swoich żywicieli, istnieją też i takie, które mogą jeszcze asymilować dużymi zielonymi liśćmi (półpasożyty). Przykładem może być przede wszystkim jemioła, która pasożytuje na gałęziach drzew. Jej główna łodyga i wychodzące z jej podstawy, podobne do korzeni, zielone pasma, tzw. korowe pasma ssące, wrastają poprzez korę żywiciela i wytwarzają ssawki podobne do sopli. Ssawki te przenikają prostopadle do drewna żywiciela, z którego pobierają wodę i sole mineralne; następnie zostają całkowicie otoczone przez drewno żywiciela wskutek jego wzrostu na grubość, wydłużają się zaś dzięki wzrostowi interkalarnemu strefy merystematycznej, która graniczy z miazgą żywiciela. Continue reading

Rozmnażanie roślin

Wyżej uorganizowane rośliny rozmnażają się w prosty sposób; np. plecha pewnych glonów morskich (np. Fucus, Caulerpa) i wielu porostów może ulegać rozerwaniu na kawałki, które rozrastają się w nowe plechy. Również liczne trwałe rośliny zielne rozmnażają się dzięki temu, że ich rozgałęzione pędy ulegają rozłączeniu wskutek butwienia obumierających części starszych. Jest również sztuczne rozmnażanie roślin przez podział ciała rośliny na sadzonki. Continue reading

Diaspory

Wytwarzanie diaspor zawsze zwiększa ilość materiału, oraz ułatwia ich rozprzestrzenianie. Dla rozmnażania roślin ma to ważne znaczenie, ponieważ wiele z nich, a niekiedy nawet ogromna większość, nie znajduje w ogóle korzystnych warunków do kiełkowania i rozwoju; znaczna też część wykiełkowanych roślinek obumiera, zanim osiągnie zdolność rozmnażania. Wykształcenie tylko jednej diaspory byłoby równoznaczne rychłą zagładą gatunku. Ważne jest ponadto, aby diaspory ulegały odłączaniu od rośliny macierzystej oraz aby były możliwie szeroko rozprzestrzeniane, ponieważ w miejscach, gdzie zostały wytworzone, brak często warunków do kiełkowania oraz przestrzeni do ich dalszego rozwoju obok organizmu macierzystego. Diaspory muszą też być zaopatrzone przez organizm macierzysty w substancje zapasowe, służące do odżywiania młodej roślinki, zanim zacznie ona odżywiać się samodzielnie. Continue reading

Typy rozmnażania

Prawie we wszystkich klasach państwa roślinnego dają się łatwo wyróżnić dwa typy rozmnażania. W pierwszym są wykształcane najczęściej przez specjalne organy rozmnóżki lub komórki rozrodcze, które po oddzieleniu się od rośliny macierzystej zdolne są do kiełkowania albo natychmiast, albo też po przebyciu okresu spoczynkowego, i rozwijają się w nowe, samodzielne osobniki. Ten typ rozmnażania nazywa się wegetatywnym albo bezpłciowym (aseksualnym). Drugi typ rozmnażania natomiast jest o wiele bardziej skomplikowany. Są tu wytwarzane dwa typy komórek rozrodczych — męskie i żeńskie, a więc różnych płci : komórki rozrodcze płciowe, czyli gamety. Continue reading