Organografia

Organizmy, które zaliczamy do świata roślin, są bardzo różnie ukształtowane. Zarówno jednokomórkowe, jak i wielokomórkowe mogą być zewnętrznie zupełnie nierozczłonkowane; z reguły jednak ujawniają pewien stopień rozczłonkowania ciała. Dla postaci istoty żyjącej o budowie nierozczłonkowanej lub w jakiś sposób zróżnicowanej oraz dla formy wewnętrznego wykształcenia jej części charakterystyczne są przede wszystkim stosunki symetrii. Ciało nazywa się symetrycznym, gdy zbudowane jest z połówek podobnych do siebie jak odbicia lustrzane. Płaszczyzna, która dzieli te połówki, nazywa się płaszczyzną symetrii. Continue reading

Stopień poliploidalności

Zachodzące uwielokrotnienie liczby chromosomów przyczynia się do zwiększenia średnicy członów naczyń w ich pierwszych stadiach rozwojowych; w stadiach późniejszych, jak wiadomo, protoplasty ich ulegają degeneracji. Szczególnie wysoki stopień poliploidalności osiągają niektóre komórki, zwłaszcza we włoskach wydzielniczych i parzących. Komórki takie zawierają często jądra olbrzymiej wielkości w porównaniu Z jądrami komórek merystemów. Takie olbrzymie jądra występują np. we włoskach żywych na płatkach korony Cucurbita pepo oraz we włoskach parzących Urtica dioicc. Continue reading

Organy wegetatywne

Najwyższy stopień rozczłonkowania organów wegetatywnych rośliny polega na zróżnicowaniu na łodygę, Iiście i korzenie. Łodyga i liście tworzą razem pęd. Ciało składające się z pędu i korzeni określamy jako kormus (cormus). Dlatego rośliny o takiej budowie, a mianowicie paprotniki (Pteridophvta) i pochodzące od nich rośliny nasienne (Spermatophyta), nazywamy Cormophyta. Cormophyta powstały filogenetycznie z prościej uorganizowanych roślin o jeszcze nie tak daleko posuniętym zróżnicowaniu. Continue reading

Stosunki symetrii

Dość często występują zupełnie asymetryczne twory, które nie dają się podzielić na ściśle odpowiadające sobie połowy. Jest to np. szczególnie wyraźne w blaszce liściowej begonii, (stąd pochodzi jej nazwa „ukośnica”), w niektórych kwiatach (np. Canna) oraz w słabszym stopniu m. in. Continue reading

Rozmnażanie wegetatywne

Do wegetatywnego rozmnażania służą występujące u roślin wyższych liczne podziemne bulwy, np. ziemniaka, i cebule; nadto odrywające się rozmnóżki pączkowe (bulwki), które rozwijają się z nadziemych pączków kątowych, mianowicie rozmnóżki bulwkowate i rozmnóżki cebulkowe, oraz pączki zimujące licznych roślin wodnych.

Wytwarzanie komórek rozrodczych. Komórki rozrodcze bezpłciowe (spory, czyli zarodniki) tworzą się w dwóch postaciach. 1) Komórki, często powstające przez pączkowanie, zostają odłączone albo odcięte od grupy komórek organizmu jako komórki rozrodcze; są to egzospory, czyli konidia wielu grzybów. 2) Komórki rozrodcze powstają jako endospory, czyli spory tworzące się w specjalnych zbiornikach spor zarodniach (sporangiach); wydostają się z ich wnętrza lub też zostają wyrzucane przez otwór albo przez rozerwanie ściany, jak np. Continue reading

Zjawisko dzieworództwa

Zjawisko dzieworództwa, czyli partenogenezy zostało dotychczas stwierdzone w państwie roślinnym u licznych niższych grzybów i glonów, a także u wielu rodzin wyżej uorganizowanych roślin (jak np. u Rfarsiledceae, Compositae, Rosaceae, Thymelaeaceae, Urticaceae), u których zarodki mogą powstawać z niezapłodnionych komórek jajowych. Naturalna partenogeneza występuje, jeżeli komórki płciowe kiełkują samorzutnie bez zapłodnienia; w partenogenezie eksperymentalnej zaś nastepuje w wyniku zabiegów stosowanych w doświadczeniach. Głębsze zrozumienie zjawisk rozmnażania, które są bardzo różnorodne, można osiągnąć dopiero podstawie dokładnych studiów cyklu rozwojowego poszczególnych grup roślinnych. Zadanie to wiec przypada w udziale systematyce. Continue reading

Dowody fizjologiczne przeciw niezależnemu powstawaniu

U wszystkich, a przynajmniej u ogromnej większości organizmów, podstawowe procesy życiowe, takie jak rozwój, dziedziczność, pobudliwość i główne procesy przemiany materii (np. oddychanie) oraz czynności licznych jednakowych tkanek i organów, wykazują uderzająco wspólne cechy; niezbędne dla wielu czynności życiowych substancje czynne (enzymy, hormony, witaminy) są u bardzo wielu istot żywych jednakowe; i w końcu — występowanie określonych produktów przemiany materii jest charakterystyczne dla pewnych grup systematycznych.

Dowody geograficzne. Geograficzne bariery w czasach obecnych i ubiegłych, stanowiące przeszkody dla swobodnej wędrówki organizmów (np. wysokie góry i morza dla roślin lądowych, a lądy dla organizmów morskich), mają ścisły związek z różnorodnością flory i fauny poszczególnych obszarów, krajów, kontynentów i mórz. Na przykład świat organiczny dwóch kontynentów wykazuje tym większą różnorodność w rodzinach, rodzajach itd., im słabsza jest obecnie i była dawniej łączność pomiędzy lądami; przyczyna tego zjawiska leży oczywiście w tym, że rozwój filogenetyczny istot żywych w każdym takim kraju przebiegał niezależnie. Continue reading

Dowody paleontologiczne

Paleontologia wykazuje, że w historii naszej planety pewne gatunki całkowicie wygasają. Powstają za to inne gatunki, które są do nich często mniej lub więcej podobne. Im bliżej teraźniejszości, tym podobniejsze są do istot żyjących obecnie gatunki żyjące w poprzednich okresach. Formy pochodzące z kolejno następujących po sobie warstw ziemi można często uporządkować w szeregi o coraz wyższym stopniu organizacji, przy czym nowe rodzaje albo nawet całe rzędy stanowią punkty wyjściowe dla nowych szeregów przodków, Grupy systematyczne, które traktowane są jako najbardziej zróżnicowane, ukazały się w historii ziemi stosunkowo późno; np. Angiospermae znamy z całą pewnością dopiero z dolnej kredy. Continue reading

Ssawki pasożytów

Ssawki wykształcające się z wewnętrznych tkanek pasożyta mają zdolność głębszego wnikania w ciało żywiciela. Końce ich wchodzą w kontakt z wiązkami przewodzącymi dzięki wyrastającym wolnym szeregom komórek, wnikającym w delikatną parenchymę żywiciela, podobnie jak nici grzybni. W miejscach, w których haustoritm wniknęło do wiazki przewodzącej, wykształcają się naczynia i inne elementy przewodzące, które z jednej strony łączą się z częścią naczyniową i sitowa żywiciela, z drugiej zaś strony wchodzą w styczność z wiązkami przewodzącymi w łodydze pasożyta. Pasożyt pobiera następnie z żywiciela, jak gdyby był jego organem bocznym, wodę transpiracyjną oraz wszelkie organiczne nieorganiczne substancje odżywcze. Nasiona zarazy (Orobanche) rośliny pasożytniczej, kiełkują dopiero w zetknięciu z korzeniami żywiciela. Continue reading

Spory bezpłciowe

Niektóre spory bezpłciowe są przystosowane do rozprzestrzeniania się w wodzie, jak np. spory wielu glonów i grzybów. Spory te są nieobłonione i przeważnie zaopatrzone w wici służące do poruszania się w wodzie: są to tzw. pływki, które powstają w osporangiach. Natomiast spory innych plechowców oraz mszaków i paprotników są przystosowane do rozsiewania przez wiatr. Continue reading