UWAGI OGÓLNE O FIZJOLOGII ZMYSŁÓW

Nie możemy porównać dwóch wrażeń, które należą do innego zmysłu; nie można porównać koloru czerwonego ze smakiem słodkim lub wysokim tonem. Tu zachodzi różnica między poszczególnymi wrażeniami zmysłowymi tj. rodzajowa, oddzielająca poszczególne zmysły od siebie i jakościowa, odgraniczająca wrażenia w zakresie danego zmysłu. Te różnice są wybitne w zakresie t, zw. zmysłów wyższych, wzroku i słuchu, a nie występują z taką ścisłością w zakresie zmysłów niższych, Fick zwrócił na to uwagę, że między wrażeniami smakowymi, węchowymi, wrażeniem dotyku, temperatury i bolu nie zarysowuje się różnica rodzajowa tak wyraźnie, aby przejścia jednego wrażenia w drugie były niemożliwe. Continue reading

Kolenchyma

Błony celulozowe są nierównomiernie zgrubiałe, szczególnie silnie w kątach komórek (kolenchyma kątowa) lub na ścianach tangencjalnych (kolenchyma płatowa). Na przekroju poprzecznym zgrubiałe części błon uwydatniają się dzięki jasnemu połyskowi. Przestworów międzykomórkowych najczęściej brak lub też są bardzo małe. Kolenchyma dzięki zgrubieniom błon komórkowych posiada znaczną wytrzymałość na rozerwanie. Długie niezgrubiałe powierzchnie ścian umożliwiają zarazem szybką wymianę substancji w obrębie tkanki. Continue reading

Włókna komórek mechanicznych

Poszczególne komórki uzyskują wytrzymałość dzięki grubieniu ich błon komórkowych. Rozciągliwość włókna jest jednak około 10—15 razy większa niż żelaza kutego, które nadto ma znacznie większy ciężar. Natomiast po przekroczeniu granicy sprężystości włókna od razu ulegają rozrywaniu, podczas gdy u żelaza następuje to dopiero po potrójnym mniej więcej obciążeniu ponad granicę sprężystości. Wytrzymałość na ucisk, np. sztywnych i łamliwych łupin orzechów i pestek owoców pestkowych, wiąże się najczęściej z występowaniem komórek kamiennych, natomiast wytrzymałość łodyg i wielu liści na zginanie, sztywność pni drzewnych, oraz wytrzymałość korzeni na rozciąganie zostają osiągane dzięki włóknom sklerenchymatycznym. Continue reading

Ściany błon

W trachejach poprzecznie ustawione ściany końcowe składają się najczęściej tylko z jednej, niezwykle dużej jamki lejkowatej, w której błona zamykająca została całkowicie rozpuszczona, tak że zachował się tylko pierścienowaty obwód jamki, otaczający duży otwór. Natomiast ukośne błony końcowe są przerwane kilkoma eliptycznymi lub szczelinowatymi otworami (perforacja drabinkowa). Niekiedy jednak w ścianach końcowych błony zamykające jamki nie ulegają rozpuszczeniu. Wskutek tego także tracheje mają ograniczoną długość. U zdrewniałych pnączy (lian) mogą one osiągać 5 m długości, u pierścieniowonaczyniowych drzew mogą być jeszcze dłuższe. Continue reading

Jamki lejkowate

Jamki lejkowate są zawsze lejkowate dwustronnie, jeżeli wykształcone są miedzy dwoma naczyniami. Są one natomiast najczęściej lejkowate jednostronnie, gdy występują w ścianie naczynia graniczącego z żywą komórką. W tym przypadku kanał jamki rozszerza się najwyżej od naczynia ku błonie zamykającej, w której nie wykształca sie torus. Natomiast po drugiej stronie błony zamykającej, a więc w warstwach ściany żywej komórki, może być wykształcony prosty kanał jamki o Średnicy równej błonie zamykającej; niekiedy jednak brak go zupełnie. Również w naczyniach pierścieniowatych i spiralnych listwy zgrubień podobne są do ścian jamek lejkowatych, gdyż najczęściej mają przekrój w kształcie litery T lub przynajmniej przyrośnięte są do Ściany zwężoną częścią. Continue reading

Rurki sitowe

Cienkie z reguły ściany rurek sitowych są prawie zawsze niezdrewniałe, zbudowane z celulozy i elastycznie rozciągnięte przez ich płynną zawartość. Na ogół rurki sitowe czynne są tylko w ciągu jednego okresu wegetacyjnego. Pod koniec okresu wegetacyjnego sita zostają zasklepione przez grube, błyszczące pokłady hyalinowej kalozy [zasklepki], która już poprzednio wyściełała pory cienką warstwą. Wskutek tego ulega przerwaniu wymiana substancji między członami rurek sito— wych. Jeżeli w następnym okresie wegetacyjnym rurka siłowa ma jeszcze raz działać, zasklepki kalozy zostają rozpuszczone. Continue reading

Rurki sitowe

Rurki sitowe służą do przewodzenia związków organicznych. Ściany końcowe każdego z tych wydłużonych, w przekroju poprzecznym wielokątnych członów są ustawione poprzecznie lub skośnie. W pewnych miejscach tych ścian występują ułożone grupami liczne drobne pory, przez które przechodzą pasma plazmy; takie perforowane miejsca ścian stanowią tzw. sita. U wielu gatunków roślin prosta lub nieco skośnie ustawiona ściana poprzeczna miedzy następującymi po sobie członami rurek sitowych jest jednym sitem. Continue reading

Organografia

Organizmy, które zaliczamy do świata roślin, są bardzo różnie ukształtowane. Zarówno jednokomórkowe, jak i wielokomórkowe mogą być zewnętrznie zupełnie nierozczłonkowane; z reguły jednak ujawniają pewien stopień rozczłonkowania ciała. Dla postaci istoty żyjącej o budowie nierozczłonkowanej lub w jakiś sposób zróżnicowanej oraz dla formy wewnętrznego wykształcenia jej części charakterystyczne są przede wszystkim stosunki symetrii. Ciało nazywa się symetrycznym, gdy zbudowane jest z połówek podobnych do siebie jak odbicia lustrzane. Płaszczyzna, która dzieli te połówki, nazywa się płaszczyzną symetrii. Continue reading

Epitele gruczołowe

Otoczone parenchymą lub innymi tkankami epitele gruczołowe graniczą zawsze z okrągławymi lub nieregularnymi przestworami międzykomórkowymi albo z kanałami międzykomórkowymi nierozgałęzionymi lub rozgałęzionymi. Takie łączące się ze sobą przewody biegną niekiedy przez całą roślinę. Do przestworów międzykomórkowych powstających przez rozsunięcie się komórek gruczołowych, a więc schizogenicznie, wydzielane są substancje; tworzą one zatem schizogeniczne zbiorniki wydzielin. W zależności od zawartości wyróżnia się przewody (kanały, przestwory): olejkowe, żywiczne, gumowe i śluzowe. Kanały żywiczne występują np. Continue reading