Czucie głębokie

W systemie nerwowym środkowym drogi dla przewodnictwa bolu i temperatury z jednej strony, a dotyku czucia głębokiego z drugiej strony przebiegają oddzielnie. Ze także obwodowym narządzie zmysłowym w skórze aparaty nerwowe są dla bodźców czucia skórnego zróżniczkowane, zatem przemawia już fakt istnienia punktów ciepła, zimna i dotyku (p. wyżej). Przekonano się nadto, że można w pewnych miejscach skóry wbić ostrą szpilkę bez wywołania bolu, podczas gdy w innych miejscach już lekkie dotknięcie szpilką powoduje nawet silny ból. Fey stwierdził, że na skórze istnieją odrębne miejsca, których drażnienie zawsze daje wrażenie bolu. Punkty te są niezależne od punktów dotyku. Dla wykazania punktów bolu należy drażnić bardzo ostrym końcem igły i należy badać dwa miejsca pomiędzy dwoma odległymi punktami dotykowymi, aby w ten sposób wykluczyć współudział punktów dotykowych w powstawaniu bolu. Nie tylko drażnienie mechaniczne, ale także chemiczne i elektryczne działają na punkty bolu.
Liczba tych punktów jest znacznie większa od punktów dotyku (mniej więcej poczwórna ilość). Na grzbietowej stronie śródręcza, w części odpowiadającej czwartemu palcowi przypada na przestrzeni 125 mm 2 18 punktów bolu na 2 punkty dotyku. Ogólna liczba punktów na całym ciele wynosi 2-4 milionów.
Czas reakcji jest dla punktów bolu znacznie większy, aniżeli dla punktów dotyku; również próg pobudliwości jest według Freya1000 razy większy aniżeli na ból. Im mniejszą jest powierzchnia drażnienia, tym bardziej się zmniejsza wrażliwość na ból, i przy najmniejszej powierzchni może próg pobudliwości dla bolu nawet być mniejszy, aniżeli dla dotyku. [hasła pokrewne: choroba raynauda objawy, , kserofity ]
O ile wrażenia, wywołane przez drażnienie punktów dotyku, umiejscawiamy zawsze odśrodkowo na powierzchni skóry, drażnienie punktów bolu nie wywołuje wyraźnych cech miejscowych. Punkty dotykowe ulegają wcześniej działaniu szkodliwości zewnętrznych, aniżeli punkty bolu; przez oziębianie skóry lub działanie kokainy zmniejsza się najpierw czucie dotyku, a dopiero później czucie bolu. Rozpatrując wrażenia bolu ze stanowiska celowości wrażeń zmysłowych, dochodzimy do wniosku, że ból jest środkiem ostrzegawczym i ochronnym przed szkodliwościami, które nam zagrażają. Zdolność odczuwania bolu nie jest jednak własnością wszystkich zwierząt; pszczole można w czasie, kiedy wysysa miód z kwiatów, odciąć kadłub, przy czym pszczoła zupełnie nie reaguje (Beth e). Zwierzęta trawożerne są mniej wrażliwe na ból aniżeli mięsożerne. U koni można przedsięwziąć zabiegi chirurgiczne, przy czym koń nie przerywa żeru, u królików można wykonać niektóre operacje nawet bez znieczulenia. U ludzi zależy wrażliwość na ból od rasy, inteligencji, stanu pobudliwości systemu nerwowego, a w wielkiej mierze od indywidualności, jako też od siły woli. Stan psychiczny, samo wyobrażenie bolu, może spotęgować ból. Przypadkowy nagły uraz nie jest tak dotkliwym jak oczekiwany. Nasilenie bolu wzrasta, jeżeli całą uwagę naszą nań skierowujemy, a zmniejsza się, jeżeli uwaga nasza jest odwróconą, kiedy umysł nasz jest czymś innym zbyt zajęty. Silną wolą możemy wpłynąć na sposób znoszenia bolu; stąd też pochodzi, że różni ludzie różnie znoszą ból i w różny sposób dają temu wyraz, z czego jednak nie należy wnosić o nasileniu bolu.

Powiązane tematy z artykułem: choroba raynauda objawy kserofity